هەر شارێک چەند ئادگارێكی خۆی هەیە، كە لە سەردەمێكدا دەبن بە ناسنامە و هەڵگری یادەوەرییە بەکۆمەڵەکانی.
ساڵۆنی سینەما سەڵاحەدین یەکێک بوو لەو شوێنە دیارانەی هەولێرێ، کە بۆ چەندین دەیە وەک دڵێکی زیندوو بۆ هونەر و ڕۆشنبیری کاری دەکرد.
ئەم سینەمایە، ساڵی ١٩٤٥ لە نزیک قەڵات دامەزرا، تەنها هۆڵێکی نمایشکردنی فیلم نەبوو، بەڵکو قوتابخانەیەکی گەورەی فێربوونی کولتوور و پەنجەرەیەکی کراوە بوو بە ڕووی جیهانی دەرەوەدا.
ناوەڕاستی سەدەی بیستەم بۆ هەولێر قۆناغێکی گواستنەوەی گرینگ بوو. شار لە قاوغی دێرینی خۆی دەهاتە دەر و ڕووی لە مۆدێرنە دەکرد.
لەو سەردەمەدا، سینەما وەک داهێنانێکی نوێ و جادوویی، بەخێرایی لە جیهاندا بڵاو دەبووەوە و وەک ئامرازێکی بەهێزی گەیاندن و کات بەسەربردن سەیر دەکرا. دامەزراندنی سینەما سەڵاحەدین لە ١٩٤٥ و دواتر سینەما حەمرا لە ١٩٤٧ و سینەما سیروان لە ١٩٧٠، وەرچەرخانێکی گەورە بوو لە ژیانی کولتووری.
دیزاین و تەلارسازیی سینەما سەڵاحەدین بە شێوازێک بوو، ڕێز و شکۆی بۆ ئەو هونەرە نوێیە پێ بوو.
چوون بۆ سینەما بۆ خەڵکی ئەو سەردەمە بۆنەیەکی کۆمەڵایەتیی گرینگ بوو؛ خەڵک بەجلوبەرگی جوان و ڕێکوپێک و شەوق و زەوقەوە بەرەو ساڵۆنەکە دەچوون.
یەکێک لە خاڵە هەرە درەوشاوەکانی ئەم ناوەندە، شکاندنی بەربەستە کۆمەڵایەتییەکان بوو. ساڵۆنی سینەما سەڵاحەدین دەرگەی بۆ هەمووان کردەوە؛ ژن و پیاو، خێزانەکان پێکەوە، لە تەنیشت یەکەوە دادەنیشتن. ئەمە لە کۆمەڵگەیەکی موحافیزکاری ئەو سەردەمەدا، هەنگاوێکی گەورە بوو بەرەو کرانەوەی کۆمەڵایەتی و کەمکردنەوەی جیاوازییەکان.
ئەم ساڵۆنە وەک زانکۆیەکی نافەرمی بۆ بڵاوکردنەوەی ڕۆشنبیری کاری دەکرد.
فیلمە عەرەبییەکان (بەتایبەت میسری) لە چاخی زێڕینیاندا، بوونە سەرچاوەی ئیلهام بۆ مۆدە و ستایلی ژیان؛ گەنجان لاساییی ستایلی قژی ئەکتەرەکانیان دەکردەوە و گۆرانییەکان دەبوونە وێردی سەر زمانی خەڵک.
هەروەها فیلمە هیندییەکان بە چیڕۆکە مێلۆدرامییەکان و تەوەری خێزانی، بەشێوەیەکی سەرسوڕهێنەر لەگەڵ ڕۆحیەتی کۆمەڵگەی کوردیدا دەگونجان؛ ئەکتەرانی وەک (ڕاج کاپوور و ئەمیتاب باچان) بووبوونە ئەستێرەی دڵی هەزاران کەس.
فیلمە بیانییەکانی هۆڵیوود و ئەوروپاش، نەوەی ڕۆشنبیری ئەو سەردەمەیان زیاتر ئاشنای فەلسەفە و شێوازی ژیانی ڕۆژئاوایی دەکرد.
بەم شێوەیە، سینەما سەڵاحەدین بووە قوتابخانەیەک، دەرچووەکانی کۆمەڵێک ڕۆشنبیر بوون، کە دیدگایەکی فراوانتریان بۆ جیهان هەبوو.
بەڵام هەموو سەردەمێکی زێڕین کۆتایییەکی هەیە. ناسەقامگیریی سیاسی و ئابووری، پێشکەوتنی تەکنەلۆژیا و دەرکەوتنی تەلەڤزیۆن و ڤیدیۆ، وردە وردە وایان کرد بازاڕی سینەما لاواز بێت. دواجار، چارەنووسی سینەما سەڵاحەدین گەیشتە وێستگەی کۆتایی.
لە جیاتیی ئەوەی وەک شوێنێکی مێژوویی نۆژەن بکرێتەوە، بڕیاری ڕووخاندنی درا و شوێنەکەی بووە باڵەخانەیەکی بازرگانی.
ئەم کردەیە نیشانەی باڵادەستبوونی بیری بازرگانی بوو بەسەر پاراستنی میراتی کولتووریدا و سڕینەوەی بەشێکی گرینگ بوو لە مێژووی زیندووی شار.
سەرەڕای ئەوەی ئەمڕۆ باڵەخانەکەی سینەما سەڵاحەدین نەماوە، بەڵام هەر وەک بەشێک لە ناسنامەی کولتووریی هەولێر لە یادگەی خەڵکیدا دەژی.
ئەو سینەمایە دڵ و ویژدانی کولتووریی شار بوو؛ پردێک بوو بۆ گرێدانی خەڵکی هەولێر بەجیهانی دەرەوە. هەرچەند ئەمڕۆ بەرد و کۆنکرێت جێگەی پەردە زیوینەکەی گرتووەتەوە، بەڵام پڕۆجەکتەری سینەما سەڵاحەدین لە دڵی هەموو ئەو کەسانەدا نەکوژاوەتەوە کە ڕۆژێک لە ڕۆژان لەسەر کورسییەکانی دانیشتوون و خەونیان بەجیهانێکی باشتر و جوانترەوە بینیوە. ئەم چیڕۆکە بە نەمری لە مێژووی هەولێری پایتەختدا دەمێنێتەوە.
