لە کاتی گەڕان و هەڵکۆڵینە شوێنەوارییەکان لە دەشتی هەولێر، توخمی تەلارسازیی زۆر دۆزراونەتەوە کە ڕەنگە لە ڕوانگەی کەسانی ئاسایییەوە تەنها پارچە بەردێکی سادە بن، بەڵام بۆ شوێنەوارناسان، بەڵگەی زیندووی تەکنەلۆژیای دەرگە و هاتوچۆی دانیشتوانی دێرینی ناوچەکەن. زاراوەکانی گرێژنە و سیوسیوە، دوو دەستەواژەی دیار و ناوخۆیین کە لە ناوچەی هەولێر بۆ ئەو پارچە بەردانە بەکار دێن کە لە بنی دەرگە دارینەکاندا دادەنران.
لە کۆندا، بۆ کردنەوە و داخستنی دەرگە دارینە قورسەکان، ئەندازیارانی شارستانیی دەشتی هەولێر پشتیان بەپارچە بەردێکی ڕەق دەبەست کە لە بەشی خوارەوەی چوارچێوەی دەرگەکە دادەنرا.
ئەم بەردە لە ناوەڕاستیدا چاڵێکی بازنەییی قووڵی هەبوو کە پاشاگە (Pivot)ی دارینەی دەرگەکەی تێدا جێگیر دەکرا. بە تێپەڕبوونی کات و بەهۆی خولانەوەی بەردەوامی دەرگەکە، ئەم چاڵە قووڵتر دەبوو و شێوەیەکی تایبەتی وەردەگرت، کە خەڵکی ناوچەکە بە سیوسیوە ناویان بردووە. بەردی گرێژنە یان سیوسیوە لە بەردی (Limestone) یان بەردی ڕووبار و چەمەکان بەهۆی تایبەتمەندییە جیۆلۆجییەکانییەوە، یەکەم بژاردەی پیشەگەرانی کۆن بووە.
سەرەڕای ئەوەی بەرگەی پەستانی قورساییی دەرگە دەگرێت، لە هەمان کاتدا بەراورد بە بەردە ئاگرینەکان نەرمترە و ئاسانتر دەتاشرێت، ئەمەش وای کردووە ببێتە باشترین کەرەستە بۆ دروستکردنی بنکەی دەرگە.
یەکێک لە خاڵە هەرە گرینگەکان کە لە پشکنینە شوێنەوارییەکاندا دەرکەوتووە، زیرەکیی دانیشتوانی ناوچەکەیە لە کاتی نەبوونی بەردی گونجاودا.
لەو ناوچانەی کە بەردی سروشتی بەئاسانی دەست نەدەکەوت، پیشەگەران پەنایان بۆ خشتی سوورکراوە دەبرد. ئەوان خشتێکی بەهێزیان هەڵدەبژارد و چاڵێکی بازنەیییان لە ناوەڕاستیدا دروست دەکرد بۆ ئەوەی جێگەی پاشاگەی دەرگەکە بگرێت، بەمەش خشتەکە ڕۆڵی گرێژنە یان سیوسیوەی دەبینی.
ئەم زاراوە ناوخۆیییانەی وەک گرێژنە و سیوسیوە کە لە دەشتی هەولێردا باون، نەک تەنها دەستەواژەن، بەڵکو بەشێکن لە کەلەپووری زارەکیی ناوچەکە.
لە ڕاپۆرتە شوێنەوارییە نوێکاندا، بەکارهێنانی ئەم زاراوە ناوخۆیییانە لە تەنیشت زاراوە جیهانییەکان وەک (Door socket)، دەوڵەمەندیی فەرهەنگی و شارستانیی ناوچەکە دەردەخات.
ئەم بەرد و خشتانە، سەرەڕای بچووکییان، وەک کلیلێک وان بۆ کردنەوەی دەرگەی تێگەیشتن لە ژیانی ڕۆژانە و شارستانیەتی دانیشتوانی دێرینی دەشتی هەولێر، کە چۆن توانیویانە بە کەرەستەی سادە، ئەندازیارییەکی پێشکەوتوو بۆ پێداویستییەکانی ژیانیان دابین بکەن.
